Glutenintolerantie bij paarden is een onderwerp dat steeds vaker wordt herkend binnen de paardenhouderij. Waar het bij mensen bekendstaat als coeliakie, zien we bij paarden steeds vaker signalen van een mogelijke overgevoeligheid voor gluten uit granen.

Binnen holistische metingen en voedingsbegeleiding, zoals bij Paard & Voeding, worden regelmatig aanwijzingen gezien die passen bij een verstoring in de darmgezondheid en mogelijke glutenbelasting.
Onderweg komt Jill met de Lecher-antenne metingen veel Gluten intolerantie tegen bij paarden. Deze paarden hebben vaak “vage” klachten waar men niet uitkomt.

De klachten die ik meestal tegenkom zijn;
Vermagering, apathisch, spierverlies, slechte vacht, lusteloos, terugkerende koliek klachten, ontstekingen in de dunne darm-maag.

Wat is glutenintolerantie bij paarden?

Glutenintolerantie is een reactie van het immuunsysteem op bepaalde eiwitten in granen, met name gliadine. Deze reactie kan leiden tot een ontstekingsproces in de darm, waardoor de opname van voedingsstoffen wordt verstoord.

Dit heeft directe invloed op:

• darmgezondheid paard
• weerstand en immuunsysteem
• energiehuishouding
• algehele vitaliteit

---

Symptomen van glutenintolerantie bij paarden

Een mogelijke glutenovergevoeligheid kan zich uiten in uiteenlopende en vaak “vage” klachten:

• Vermagering of moeilijk op gewicht blijven
• Lusteloosheid of sloomheid
• Spierafname
• Slechte of doffe vacht
• Terugkerende koliek of darmproblemen
• Chronische ontsteking van maag en dunne darm
• Verminderde prestaties
• Gevoeligheid in de spijsvertering

Deze symptomen komen ook vaak voor bij paarden met IBD-achtige klachten of een verstoorde darmflora.

Wat zijn gluten?

Er zijn twee soorten gluten, namelijk gliadines en glutenines. De gliadines zijn de oorzaak van de reactie en de bijhorende klachten. Gliadines  komen voornamelijk voor in granen zoals tarwe, rogge, gerst, spelt. Tarwe is glutenrijk, 80% van het eiwit bestaat uit gluten en het bevat veel gliadines. In haver, maïs en rijst zitten nauwelijks tot geen gliadines. Spelt, zogenaamde wilde tarwe, bevat wel gliadines en is dus ongeschikt wanneer jouw paard een gluten intollerantie blijkt te hebben.

Welke klachten kunnen ontstaan?

Wanneer er een allergie tegen gluten bestaat, herkent het lichaam de gluten als ‘gevaarlijk’, waardoor er een ontstekingsreactie in de dunne darm optreedt. Onder invloed van die ontstekingsreactie sterven darmcellen af. Aangezien die darmcellen noodzakelijk zijn voor vertering van voedsel en het absorberen van voedingsstoffen, raken deze functies door een glutenallergie verminderd.

Klachten die kunnen ontstaan (bij mensen) zijn dan buikkrampen, gewichtsverlies, diarree en een opgeblazen buik, maar deze klachten zijn vergelijkbaar bij onze paarden.

Verder ontstaan vaak vitamine- en mineralentekorten door een verminderde opname in de dunne darm, waardoor o.a. bloedarmoede en botontkalking kunnen optreden.

Komen deze klachten jou bekend voor, kom je maar niet tot de kern van de klacht waar jouw paard of pony last van heeft? Gluten intollerantie kan worden uitgemeten doormiddel van de Lecher-antenne. Wil je meer informatie over het doormeten van jouw paard, kijk dan op de Lecher-antenne pagina of neem contact met ons op.

Granen en gluten: waar zit het in?

Gluten bestaan uit eiwitten zoals gliadine en glutenine en komen vooral voor in:

• tarwe
• rogge
• gerst
• spelt

Tarwe bevat de hoogste concentratie gluten en gliadines. Spelt (wilde tarwe) bevat eveneens gluten en is daarom niet geschikt bij glutengevoelige paarden.

Haver, rijst en maïs bevatten van nature weinig tot geen gliadines, maar kunnen door verwerking alsnog risico geven op kruisbesmetting.

---

Wat gebeurt er in de darm van het paard?

Wanneer een paard gevoelig reageert op gluten, kan er een ontstekingsreactie in de dunne darm ontstaan. Hierdoor raken darmvlokken beschadigd en neemt de opname van voedingsstoffen af.

Gevolgen hiervan kunnen zijn:

• verminderde vertering en opname
• tekorten aan vitamines en mineralen
• afname van weerstand
• chronische darmirritatie
• verhoogd risico op koliek en mestproblemen

Op langere termijn kan dit een grote invloed hebben op de algehele gezondheid en vitaliteit van het paard.

---

Glutenintolerantie en graanvrij voeren bij paarden

Bij een vermoeden van glutenintolerantie wordt vaak gekozen voor graanvrij voeren bij paarden. Hierbij is het belangrijk om niet alleen naar “graanvrij” op het etiket te kijken, maar ook naar productieprocessen.

Veel voeders worden namelijk geproduceerd op dezelfde lijnen als graanhoudende producten, waardoor kruisbesmetting met gluten kan optreden.

Voor paarden met een sterke gevoeligheid kan dit al voldoende zijn om klachten in stand te houden.

---

Diagnostiek en metingen

Glutenintolerantie is niet altijd eenvoudig vast te stellen via reguliere testen. In de praktijk wordt daarom vaak aanvullend gekeken naar:

• darmgezondheid en mestanalyse
• voedingsgeschiedenis
• energetische metingen (zoals Lecher-antenne)
• reactie op graanvrij rantsoen

---

Voeding en ondersteuning bij gevoelige paarden

Een goed rantsoen bij een mogelijk glutengevoelig paard bestaat meestal uit:

• hoogwaardig ruwvoer
• graanvrij krachtvoer
• gecontroleerde mineralenbalans
• ondersteuning van de darmflora

Het doel is altijd: rust in de darm, stabiele energie en optimale opname van voedingsstoffen.

Help, mijn paard heeft de diagnose gluten intolerant, en nu?

We weten allemaal dat onze paarden vitamines, mineralen en vooral kwalitatief goed ruwvoer nodig hebben. Een paard op alleen ruwvoer zetten werkt over het algemeen niet, deze paarden komen vaak een vitaminen en mineralen te kort. Maar een paard met gluten intolerantie voeren, dat is nog niet zo makkelijk als men denkt…

Vele voermerken beweren dat zij Glutenvrij voer op de markt hebben gezet, maar dit is niet altijd de waarheid. Paarden die echt een pittige Gluten Allergie hebben, die kunnen ook niet tegen sporen van gluten. En laat het nou net zo zijn dat vele fabrikanten graan en graanvrij produceren in dezelfde machine en op dezelfde band.

De machines worden vaak alleen even schoon geblazen met lucht, waardoor er altijd nog sporen van gluten achterblijven. 

Paard & Voeding heeft zich verdiept in het Glutenvrij voeren. 
Wil je advies op maat waarvan je zeker weet dat jouw paard geen Gluten sporen binnen krijgt en het rantsoen passend op jouw paard is samengesteld, neem dan contact met ons op.

Deze aflevering van Information Talk gaat over een steeds groter wordend probleem bij paarden: gluten intolerantie. Kelly gaat aan tafel met (holistisch) dierenarts Eric Laarakker, paardenvoedingsdeskundige en holistisch therapeute Jill Smit en dressuurruiter en paardenfokker Gregor Tacx. Wat is het verschil tussen een gluten intolerantie en een gluten allergie? Wat zijn de symptomen? Is het te behandelen en hoe kun je de geluidsbestanden van Information Medicine daarbij inzetten? Dit en nog veel meer komt aan bod in deze interessante aflevering!